Runway incursion

Een runway incursion is iedere gebeurtenis op een luchthaven waarbij een vliegtuig, voertuig of persoon zich onbedoeld in de beschermde zone van de baan bevindt die wordt gebruikt voor starts of landingen van vliegtuigen.

Wat is een runway incursions precies?

De definitie van een runway incursion is internationaal bepaald door  ICAO:

Any occurrence at an aerodrome involving the incorrect presence of an aircraft, vehicle or person on the protected area of a surface designated for the landing and take-off of aircraft.

Om deze situatie te voorkomen is het verplicht om voor het betreden van een baan toestemming te vragen aan de luchtverkeersleider op de toren. De luchtverkeersleider op de toren (runway controller) heeft verschillende technische en procedurele mogelijkheden die hem kunnen waarschuwen dat een baan bezet is en op dat moment niet voor starts of landingen kan worden gebruikt. Op Schiphol is het Runway Incursion Alerting System Schiphol ( RIASS) actief. 

Over de hele wereld zijn runway incursions aangemerkt als één van de belangrijkere veiligheidsthema’s waar veel tijd en geld in wordt geïnvesteerd.

Schiphol 

Op de luchthaven Schiphol wordt onafgebroken aandacht besteed aan het verminderen van de kans op runway incursions.

Het Runway Safety Team (RST) Schiphol is een adviesorgaan binnen het Veiligheidsplatform Schiphol (VPS) met vertegenwoordigers uit de luchtvaartsector. Het team heeft runway incursions als belangrijkste veiligheidsthema en als doel op basis van actuele runway incursions en/of geconstateerde trends te komen tot verbeter- en beheersmaatregelen.

Bepalen veiligheidsrisico

Naast het kunnen bepalen of een bepaalde situatie een runway incursion is geweest of niet, is vooral de gevaarzetting of ernst ervan belangrijk. Als er één vliegtuig betrokken is geweest bij een runway incursion zal de gevaarzetting - kans op een conflict - laag zijn.

Internationaal zijn in totaal vier verschillende ernstcategorieën van runway incursions (A t/m D) vastgesteld. Ze zijn hieronder gevisualiseerd. 

 

Hoe vaak komen runway incursions voor op Schiphol?

In de periode 2012 tot en met 2016 hebben op Schiphol in totaal 170 runway incursions plaatsgevonden, op een totaal van bijna 2,3 miljoen vliegbewegingen. Dat is 0,0075 procent van het totaal aantal vliegbewegingen. In 2015 en 2016 is het aantal runway incursions op Schiphol  gestegen sinds een dalende trend in de jaren ervoor. Naast de al lopende initiatieven was dit medio 2016 aanleiding voor extra onderzoek en aandacht  voor dit onderwerp om de kans op runway incursions te beperken.

Onderzoek naar oorzaken

Alle runway incursions op Schiphol worden onderzocht ongeacht de mate van gevaarzetting. De meest voorkomende type runway incursions zijn situaties waarbij verkeer zich op een start- of landingsbaan begeeft of bevindt zonder dat daar toestemming voor is gegeven.

De oorzakengebieden die hieraan ten grondslag leggen zijn onder andere:

  • Misverstanden in de communicatie tussen een vlieger en een luchtverkeersleider;
  • Complexe infrastructuur van de luchthaven Schiphol;
  • Situational Awareness bij een vlieger of een luchtverkeersleider;
  • Procedures.


Hulpmiddelen ter voorkoming van runway incursions

Sinds 2011 zijn alle start- en landingsbanen op Schiphol uitgerust met het Runway Incursion Alerting System Schiphol -  RIASS.

RIASS is een vangnet in het systeem van de torenverkeersleiding, dat waarschuwt bij mogelijk gevaar voor een conflict tussen vliegtuigen en voertuigen en tussen vliegtuigen onderling op start- en landingsbanen en de bijbehorende op- en afritten. Hierdoor kan een verkeersleider indien mogelijk en noodzakelijk, direct passende maatregelen nemen. Overigens kan ook het bewust afzien van handelend optreden door de verkeersleider tot oplossing van de veiligheidkritische situatie leiden.

Naast RIASS zijn in de loop der jaren diverse beheersmaatregelen doorgevoerd om het aantal runway incursions terug te dringen en de mate van gevaarzetting te verminderen zoals bijvoorbeeld:

  • Aanleg van een noordelijke taxibaan rondom de Zwanenburgbaan om het aantal kruisingen over de Zwanenburgbaan te beperken;
  • Aanleg van een alternatieve sleeproute rondom de kop van de Aalsmeerbaan om het aantal kruisingen van sleepverkeer over de Aalsmeerbaan te beperken;
  • Houden van bewustzijnscampagnes  onder vliegers;
  • Publiceren van zogenoemde ‘hotspots’ op de luchthaven - plekken waar relatief gezien veel runway incursions plaatsvinden - in het officieel door vliegers gebruikte kaartmateriaal;
  • Plaatsen van Runway Guard Lights: knipperlichten bij alle relevante af- en toeritten van een start- en landingsbanen;
  • Aanbrengen van extra grondmarkeringen en bebording nabij een start- en landingsbaan.
  • Awareness campagnes gericht op vliegers en voertuigbestuurders.